نقاشی روز کودک میتواند فرصتی برای ساختن یک تصویر مشترک و شنیدن ایدههای کودک باشد. لازم نیست نتیجه شبیه یک الگوی آماده یا اثر فرد دیگری شود. کافی است موضوعی انتخاب کنید که کودک درباره آن حرفی برای گفتن دارد؛ مثلاً بازی محبوبش، یک خاطره خانوادگی یا جایی خیالی که دوست دارد در آن وقت بگذراند. نقش بزرگتر فراهم کردن فرصت و همراهی است.

از گفتوگو شروع کنید
پیش از آوردن کاغذ، از کودک بپرسید دوست دارد چه چیزی در تصویرش باشد. به جای سؤالهایی که فقط جواب بله یا نه دارند، میتوانید بپرسید «چه کسی در این تصویر حضور دارد؟» یا «دوست داری چه اتفاقی بیفتد؟» برای پاسخ وقت بگذارید و اجازه دهید طرح هنگام کار تغییر کند. ممکن است کودک ایدهای داشته باشد که با تصور اولیه شما فرق دارد.
اگر انتخاب موضوع دشوار است، دو یا سه پیشنهاد بدهید و از او بخواهید یکی را انتخاب کند یا ایده خودش را بگوید. مثلاً یک باغ، یک بازی گروهی یا یک سفر خیالی میتواند نقطه شروع باشد. این پیشنهادها فقط راهی برای آغاز کار هستند و قرار نیست همه نقاشیها اجزای مشابهی داشته باشند.
ایده اول: روزی که دوست دارم
از کودک بخواهید روزی خیالی را تصور کند که در آن کاری را که دوست دارد انجام میدهد. ابتدا میتواند محل را مشخص کند: خانه، پارک، کتابخانه یا مکانی ساخته ذهن خودش. سپس هر شخصیت یا وسیلهای را که میخواهد به تصویر اضافه کند. اگر دوست داشت، بزرگتر میتواند توضیح کوتاه کودک را کنار نقاشی یادداشت کند.
پس از پایان، درباره داستان تصویر بپرسید. چه کسی اول وارد شد؟ بعد چه اتفاقی افتاد؟ اگر کودک پاسخ نمیدهد، میتوانید فقط به توضیحاتی که خودش داوطلبانه میدهد گوش کنید. هدف، فهمیدن داستانی است که او میخواهد تعریف کند؛ لازم نیست از هر رنگ یا شکل معنای روانشناختی قطعی نتیجه بگیرید.
ایده دوم: نقاشی گروهی خانواده
یک کاغذ بزرگ انتخاب کنید و هر فرد بخشی از تصویر را بسازد. ابتدا درباره یک موضوع مشترک توافق کنید؛ مثلاً باغی که هرکس در آن چیزی اضافه میکند. کودک میتواند جای عناصر را پیشنهاد کند و دیگران از او بپرسند دوست دارد تصویر چگونه ادامه پیدا کند. این فعالیت را با سن و توانایی شرکتکنندگان هماهنگ کنید.
پس از کار، هر نفر میتواند بخشی را که کشیده معرفی کند. اگر دو نفر درباره رنگ یا جای یک شکل نظر متفاوت دارند، به جای اصلاح سریع، درباره انتخابها گفتوگو کنید. میتوانید چند راه را پیشنهاد دهید و تصمیم را به توافق گروه بسپارید. این فعالیت به محصول نهایی محدود نمیشود؛ مسیر تصمیمگیری و گفتوگو نیز بخشی از تجربه است.
ایده سوم: از داستان تا تصویر
یونیسف در پیشنهادهای بازی خانوادگی، ساختن داستان به صورت نوبتی و سپس کشیدن تصویری از آن را مطرح میکند. شما هم میتوانید هر نفر یک جمله به داستان اضافه کنید و پس از پایان، صحنه محبوب کودک را برای نقاشی انتخاب کنید. اگر کودک ترجیح میدهد ابتدا نقاشی بکشد و بعد داستان بگوید، ترتیب را با خواست او هماهنگ کنید.
برای مثال، داستان میتواند با پیدا شدن یک جعبه رنگی در باغ شروع شود. نفر بعدی میگوید چه کسی جعبه را پیدا کرد و نفر سوم درباره محتویاتش ایده میدهد. بعد هرکس میتواند همان داستان را متفاوت تصور کند. کنار هم گذاشتن تصویرها فرصتی برای دیدن تفاوت برداشتها و شنیدن توضیح هر نفر فراهم میکند.
آمادهسازی و پایان فعالیت
وسایل متناسب با سن کودک انتخاب کنید و در طول فعالیت همراه او باشید. سطح کار را طوری آماده کنید که کودک بتواند آزادانه از کاغذ استفاده کند. برای کودکان خردسال، فعالیت را با توان و نیاز آنها هماهنگ کنید و از وسایل مناسب همان سن استفاده کنید. اگر کودک خسته شد، میتوانید ادامه کار را به وقت دیگری بسپارید.
- موضوع را با انتخاب کودک مشخص کنید.
- وسایل مناسب سن را پیش از شروع آماده کنید.
- برای توضیح داستان تصویر فرصت بدهید.
- اگر کودک مایل بود، اثر را در جایی قابل دیدن قرار دهید.
یونیسف برای فعالیت هنری کودکان خردسال، نمایش اثر در جایی که کودک آن را ببیند نیز پیشنهاد میکند. میتوانید درباره محل نگهداری یا نمایش نقاشی از خود کودک نظر بخواهید. یک فعالیت کوتاه با انتخاب و گفتوگوی مشترک، میتواند تجربهای بهیادماندنی برای خانواده بسازد.